Răng khôn mọc thẳng có cần nhổ không? Câu trả lời là không mặc định. Một chiếc răng khôn mọc thẳng, khỏe, vệ sinh được và không gây vấn đề có thể được giữ lại và theo dõi. Tuy nhiên, hướng mọc chỉ là một yếu tố. Bài viết này giúp bạn phân biệt trường hợp có thể giữ và trường hợp cần bác sĩ đánh giá để cân nhắc nhổ, dựa trên răng số 7, nướu, khớp cắn và khả năng vệ sinh.
I. Răng khôn mọc thẳng là như thế nào?
Răng khôn, còn gọi là răng số 8, là răng hàm lớn thứ ba nằm trong cùng mỗi bên hàm. Răng thường mọc vào cuối tuổi thiếu niên hoặc đầu tuổi hai mươi.
Răng khôn được xem là mọc thẳng khi trục răng gần song song với răng số 7 và mặt nhai hướng về răng đối diện. Răng mọc thẳng khác với răng mọc lệch, mọc ngầm hoặc mọc một phần (còn phủ một phần nướu).
II. Răng khôn mọc thẳng có cần nhổ không?
Không phải răng khôn mọc thẳng nào cũng cần nhổ. Các hướng dẫn của Viện Sức khỏe và Chăm sóc Xuất sắc Quốc gia Anh (NICE) khuyến cáo ngừng nhổ dự phòng với răng khôn không có bệnh lý và chỉ phẫu thuật khi có bằng chứng bệnh lý (NICE, 2000; NICE, 2014). Tuy nhiên, các chuyên gia vẫn còn tranh luận, nên bác sĩ sẽ cân nhắc từng người (Mettes et al., 2012, trích trong NICE, 2014).
1. Khi nào răng khôn mọc thẳng có thể giữ lại?
Bác sĩ có thể cho theo dõi khi đồng thời có các điều kiện sau:
- Răng đã mọc hoàn toàn, không bị nướu hoặc xương che phủ.
- Răng không sâu, không viêm nướu quanh răng.
- Không có khe giắt thức ăn với răng số 7.
- Có răng đối diện ăn khớp, không bị trồi dài.
- Bạn vệ sinh được vùng trong cùng bằng bàn chải và chỉ tơ nha khoa.
Giữ răng không có nghĩa là bỏ mặc. Bạn vẫn cần khám định kỳ để phát hiện sớm thay đổi.
2. Khi nào răng khôn mọc thẳng vẫn nên cân nhắc nhổ?
Các tình huống thường được bác sĩ xem xét gồm:
- Răng bị sâu hoặc viêm quanh răng khó điều trị.
- Nướu quanh răng viêm tái diễn.
- Răng tạo khe giắt thức ăn, làm tăng nguy cơ sâu răng số 7 hoặc viêm nướu vùng này.
- Răng không có răng đối diện nên trồi dài, tạo bậc thang với răng bên cạnh và có thể cọ vào nướu hàm đối diện.
- Răng có hình dạng bất thường hoặc kích thước nhỏ, khó làm sạch.
- Kế hoạch chỉnh nha hoặc phục hình cần thêm khoảng trống.
3. Bảng quyết định tham khảo
| Có thể giữ và theo dõi | Cần bác sĩ đánh giá để cân nhắc nhổ |
| Răng mọc hoàn toàn, khỏe | Răng sâu hoặc có bệnh quanh răng |
| Không đau, không sưng nướu | Đau hoặc sưng nướu tái diễn |
| Không giắt thức ăn với răng số 7 | Hay giắt thức ăn, nghi tổn thương răng số 7 |
| Có răng đối diện ăn khớp | Không có răng đối diện, răng trồi dài |
| Làm sạch tốt hằng ngày | Khó vệ sinh vùng trong cùng |
| Không có kế hoạch cần thêm chỗ | Có kế hoạch chỉnh nha hoặc phục hình |
Bảng chỉ mang tính định hướng, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ.
III. Vì sao răng khôn mọc thẳng vẫn có thể gây vấn đề?
Răng mọc thẳng vẫn nằm ở vị trí khó vệ sinh nhất trong miệng. Bàn chải khó chạm tới mặt sau răng. Mảng bám dễ tích tụ và có thể gây sâu răng hoặc viêm nướu.
Khe giữa răng số 8 và răng số 7 là điểm cần lưu ý. Thức ăn lưu lại lâu có thể làm sâu mặt bên răng số 7, và vùng này khó phát hiện bằng mắt thường.
Nếu thiếu răng đối diện, răng khôn có thể trồi dài dần. Khi đó khớp cắn dễ bị cộm và nướu hàm đối diện có thể bị cọ xát.
Ngược lại, các vấn đề trên không xảy ra ở mọi người. Vì vậy cần đánh giá từng trường hợp.
IV. Bác sĩ kiểm tra gì trước khi quyết định nhổ răng khôn?
Bác sĩ thường đánh giá theo các bước:
- Khám trong miệng: xem răng đã mọc hoàn toàn chưa, nướu có sưng, tụt hay có túi mủ không.
- Răng số 7: kiểm tra mặt bên răng số 7 có sâu hoặc tổn thương không.
- Nướu và mô quanh răng: đánh giá mức độ viêm và vệ sinh.
- Khớp cắn: xem răng đối diện, mức trồi dài và va chạm khi nhai.
- Khả năng vệ sinh: hỏi thói quen chải răng và dùng chỉ tơ.
- Chụp X-quang khi có chỉ định: thấy chân răng, xương, mức độ sâu và vị trí so với răng bên cạnh. Một số trường hợp phức tạp có thể cần phim 3D (CBCT).
V. Nhổ răng khôn mọc thẳng có đau không?
Răng khôn thường được nhổ dưới gây tê tại chỗ. Khi tê, bạn thường không cảm thấy đau nhưng vẫn có thể cảm nhận lực ép hoặc rung. Sau khi hết tê, bạn có thể đau, sưng và hơi khó há miệng trong vài ngày.
Mức độ khó khác nhau tùy răng. Theo Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (National Health Service) ghi nhận răng hàm trên thường dễ nhổ hơn và răng hàm dưới có thể khó hơn. Vì vậy không ai nên hứa chắc là “không đau”. Hãy hỏi bác sĩ về kế hoạch giảm đau và chăm sóc sau nhổ.
Xem thêm: Máy Piezotome là gì? Công nghệ nhổ răng không đau hiện nay | Vì sao cần xét nghiệm máu khi nhổ răng khôn?
VI. Quy trình nhổ răng khôn diễn ra như thế nào?
- Thăm khám: hỏi triệu chứng, khám răng và nướu.
- Chụp phim X-quang: xác định vị trí răng và đánh giá độ khó.
- Đánh giá sức khỏe: hỏi bệnh nền, thuốc đang dùng, tiền sử dị ứng và các yếu tố nguy cơ.
- Gây tê: thường là gây tê tại chỗ.
- Nhổ răng: có thể cần mở nướu hoặc chia nhỏ răng nếu răng khó.
- Hướng dẫn chăm sóc và tái khám: cách cắn gạc, vệ sinh, chế độ ăn, dấu hiệu cần quay lại.
VII. Khi nào nên đi khám răng khôn?
Bạn nên đặt lịch khám nếu có một trong các dấu hiệu:
- Đau tái diễn ở vùng trong cùng của hàm.
- Nướu quanh răng sưng, đỏ hoặc có mủ.
- Khó há miệng.
- Hôi miệng hoặc có mùi khó chịu kéo dài.
- Thường xuyên mắc thức ăn ở vùng răng số 7 – 8.
- Nghi ngờ sâu răng.
- Đau răng số 7 hoặc vùng phía trong hàm.
Nếu bạn sưng nhiều, sốt hoặc khó nuốt, hãy đi khám sớm.
VIII. Các câu hỏi thường gặp (FAQs)
1. Răng khôn mọc thẳng không đau có cần nhổ không?
Không đau chưa chắc không có vấn đề, nhưng cũng không đồng nghĩa với việc cần nhổ. Nếu răng khỏe, vệ sinh được và không ảnh hưởng răng số 7, bác sĩ có thể cho theo dõi. Bạn vẫn nên khám định kỳ.
2. Răng khôn mọc thẳng nhưng bị sâu có nên nhổ không?
Răng khôn sâu là một lý do thường được cân nhắc nhổ, nhất là khi sâu lớn hoặc khó trám. Bác sĩ sẽ xem mức sâu, vị trí và khả năng giữ răng.
3. Răng khôn mọc thẳng có ảnh hưởng răng số 7 không?
Có thể, nếu giữa hai răng có khe giắt thức ăn hoặc mảng bám khó làm sạch. Khi đó răng số 7 có nguy cơ sâu hoặc viêm nướu. Nếu không có khe hở và vệ sinh tốt, nguy cơ thấp hơn.
4. Răng khôn mọc thẳng khi niềng răng có phải nhổ không?
Không phải lúc nào cũng vậy. Bác sĩ chỉnh nha sẽ đánh giá phim x-quang và kế hoạch di chuyển răng để quyết định.
Mỗi răng khôn có tình trạng khác nhau, nên cách tốt nhất là để bác sĩ kiểm tra trực tiếp. Tại Nha Khoa Linh Xuân (hoạt động từ năm 2007), bác sĩ sẽ thăm khám, chụp phim có chẩn đoán hình ảnh CBCT 3D và tư vấn nên theo dõi hay nhổ dựa trên tình trạng thực tế. Với trường hợp cần nhổ, cơ sở có máy nhổ răng siêu âm Piezotome.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
- Mettes, T.G. et al. (2012) ‘Surgical removal versus retention for the management of asymptomatic impacted wisdom teeth’, Cochrane Database of Systematic Reviews. Trích dẫn qua NICE (2014)
- National Institute for Clinical Excellence (NICE) (2000) Guidance on the extraction of wisdom teeth (TA1). Available at: https://database.inahta.org/article/999
- National Institute for Health and Care Excellence (NICE) (2014) Wisdom teeth – removal: review proposal. Available at: https://www.nice.org.uk/guidance/ta1/documents/wisdom-teeth-removal-review-proposal-october-14
- NHS (n.d.) Wisdom tooth removal. Available at: https://www.nhs.uk/conditions/wisdom-tooth-removal/
- Nuffield Health (n.d.) Removing wisdom teeth. Available at: https://nuffieldhealth.com/hospitals/parkside/treatments/removing-wisdom-teeth
